Daha fazla iş, daha geniş sorumluluk alanı ama aynı ücret. Şirketler büyüyor gibi görünürken çalışanlar içten içe tükeniyor. Bu görünmez yükün adı hayalet büyüme.
Hayalet Büyüme (Ghost Growth) Nedir?
Açık açık söylenmese de birçok çalışanın hissettiği bir gerçek var: İş tanımları genişliyor, sorumluluklar artıyor ama karşılık aynı kalıyor. Ofislerde büyüme varmış gibi görünen bu tablo, aslında çalışan bağlılığını kemiren derin bir güven sorununa işaret ediyor. Özetle: Hayalet büyüme (ghost growth) gerçekleşiyor.
Hayalet büyüme, çalışanlara resmi bir unvan değişikliği, ücret artışı ya da kariyer ilerlemesi sunulmadan sürekli yeni görevler yüklenmesi anlamına geliyor. Çalışan, kağıt üzerinde aynı pozisyonda kalıyor. Ancak fiiliyatta daha kıdemli bir rolün sorumluluklarını taşıyor.
Bu durum kısa vadede şirketler için verimli gibi görünebilir. Uzun vadede ise motivasyon kaybı, tükenmişlik ve sessiz istifalar kaçınılmaz hale geliyor. Şirketlerin içinde işinden memnun olmayıp yine de ayrılmayanlar olduğunu biliyoruz Konuyla ilgili MyPerfectResume araştırmasına yer veren chip.com.tr’de yer alan haberde de vurgulandığı gibi, çalışanlar geliştiklerini hissetmediklerinde, bağlılık hızla zayıflıyor.
Gelişim Algısı ve Gerçeklik
MyPerfectResume araştırmasına göre çalışanların yüzde 66’sı, şirketlerinin kendilerine karşı bir tür “gelişim tiyatrosu” oynadığını düşünüyor. Yani daha çok iş, daha fazla sorumluluk, daha geniş etki alanı var. Ancak terfi yok, zam yok, net bir kariyer adımı yok. Dışarıdan bakıldığında büyüyen organizasyonlar, içeride sessiz bir çözülmeyle karşı karşıya kalıyor.
Araştırmaya katılanların yüzde 53’ü, kariyerlerinin dışarıdan yükselişte görünmesine rağmen kendilerini kişisel olarak gelişmiş hissetmediklerini söylüyor. Bu veri, algı ile gerçek arasındaki farkı net biçimde ortaya koyuyor. LinkedIn profilleri dolu. CV’ler kabarık. Ama içsel tatmin yok.
Kadın Çalışanların Durumu
Veriler, hayalet büyümenin herkesi eşit etkilemediğini gösteriyor. Kadın çalışanların yüzde 47’si, zam ya da terfi olmadan ek sorumluluk üstlendiğini söylüyor. Erkeklerde bu oran yüzde 40. Aradaki fark küçük gibi görünebilir. Ancak sistematik hale geldiğinde ciddi bir eşitsizlik yaratıyor.
Bu tablo, kadınların daha fazla “fedakârlık yapması beklenen” çalışanlar olarak konumlandığını düşündürüyor. Karşılığı alınmayan bu ek yük, tükenmişliği hızlandırıyor. Unutmamak gerekir ki, güven kültürü şirketlerin gizli silahıdır.
Sessiz Kayıpların Maliyeti
Hayalet büyüme sadece bireysel bir memnuniyetsizlik meselesi değil. Aynı zamanda ekonomik bir sorun. Yüksek potansiyele sahip çalışanların yavaş yavaş iç motivasyonunu kaybetmesi, organizasyonel verimliliği düşürür. Bu noktada yetenek israfının ekonomik yıkıcı etkisinin büyüklüğü göz ardı edilmemeli.
Şirketler, kısa vadede maliyetleri kontrol ediyor gibi görünse de uzun vadede bilgi kaybı, düşük bağlılık ve artan devir oranlarıyla karşılaşıyor. En kritik risk ise bunun fark edilmemesi. Çünkü hayalet büyüme gürültü çıkarmaz. Sessiz ilerler.
