son yazılar
Nitelikli birçok aday sadece yaşları yüzünden iş bulamıyor ve uzmanlık alanlarının dışındaki işlere mecbur ediliyor. Bir an önce adayın yaşını sormak ayrımcılık kabul edilmeli. Nitelikli adayların önü yaşları yüzünden kesilmemeli.


Ahmet’in 10 yıllık satış tecrübesi var. Bu alanda kayda değer başarıları var. Ama 35 yaşında olduğu için Satış Temsilcisi olarak yaşlı bulundu ve işe alınmadı.

Nigar satın alma konusunda deneyimli. İşinde gayet iyi. Ama 38 yaşında olduğu için başvurduğu Satın Alma Uzmanı pozisyonuna yaşlı bulundu ve işe alınmadı.

Gülnur ilk gençlik yıllarında başladığı muhasebe bölümünde işin her yönünü öğrenerek en son Muhasebe Şef’liğine kadar geldi. Şirketi, yöneticileri kendisinden hep memnundu. Ama 47 yaşında olduğu için başvurduğu Muhasebe Şefi pozisyonuna yaşlı bulundu ve işe alınmadı.

Hakan işinde oldukça istekli ve öğrenmeye açık. Üniversite yıllarından beri hep hayalini kurduğu Halkla İlişkiler alanında başarılı bir şekilde çalışıyor. Ama 40 yaşında olduğu için başvurduğu Halkla İlişkiler Sorumlusu pozisyonuna yaşlı bulundu ve işe alınmadı.

Melisa daha okul yıllarında başlamıştı sosyal medya konusunda çalışmaya. Sadece ilgisi değil, okuduğu okul ve kendini geliştirmesiyle de hatırı sayılır bir bilgi ve deneyime sahipti. Ama 30 yaşında olduğu için başvurduğu Sosyal Medya Uzmanı pozisyonu için yaşlı bulundu ve işe alınmadı.

Sedat İnsan Kaynaklarının tüm alanlarında tecrübe sahibi bir yöneticiydi. Eğitim ve gelişim, işe alım, performans gelişimi konularında bilgi ve tecrübesi takdire şayandı. Ama 54 yaşında başvurduğu İnsan Kaynakları Müdürü pozisyonu için yaşlı bulundu ve işe alınmadı.

Maalesef işe alımda yaş bariyeri hala devam ediyor. Kurumlar hala “Biz daha genç birisini arıyoruz” diyebiliyor. Bu ilkel uygulamanın bir an önce son bulması ümidiyle.



Yaş hala bu ülkede iş bulma ümidinin önünde bir engel.


Ne yazık ki;

Hala yaş kanunen “ayrımcılık” olarak kabul edilmedi.

Hala yaş bu ülkede iş bulma ümidinin önünde bir engel.

Hala kurumlar adaylara pişkince “Biz daha genç birisini arıyoruz” diyebiliyor.

Hala ilanlara “35 yaşını aşmamış” “40 yaşından gün almamış” cümleleri konulabiliyor.

Hala meslek grupları yaş konusunda kayda değer girişimde bulunmadı.

Hala beş yıl önce yazdığım “Ey 30 Yaşını Aşmamış Çalışan Arkadaşım” yazısı güncelliğini koruyor.

Hala adaylar işe girebilmek için yaş barajını aşmak durumundalar.

Hala bazı İnsan Kaynakları çalışanlarının bile bu konuda farkındalığı yok.

Hala adaylar yaşları yüzünden istedikleri işlerde çalışamıyor.

Hala adaylar CV’ye doğum tarihi yazıyor. “CV’ye doğum tarihi yazılmalı mı” diye sorgulanmıyor bile.

Hala kurumların başvuru formlarında “Doğum Tarihi” soruluyor.

Hala anlı şanlı büyük firmaların yöneticileri bile adayların yaşına bakıyor.

Hala nitelikli pek çok insan sadece yaşları yüzünden iş bulamıyor.

Hala bazı kişiler adayların sadece yaşları yüzünden elenmesini normal karşılıyor.

Hala işe alımda “yaş kriteri” İnsan Kaynaklarının ülkemizdeki gelişiminin önünde büyük bir kaya gibi duruyor.

Hala genç insanların daha yüksek performansla çalışacağı varsayımıyla işe alım yapılıyor.

Hala adayların yaşları, yetkinlikler, eğitim, tecrübe gibi bir kriter kabul ediliyor. 

Hala yaş iş ilanlarının olmazsa olmazı.

Hala bu konuda gelişmiş ülkelerle aynı safta değiliz.

Hala bu konuda hiçbir şey yapılmıyor.

Hala…
Yetkinlikleri, eğitimleri tecrübeleri yeterli olan insanları "sadece yaşları yüzünden” değerlendirmeye almamak, en büyük işe alım ayıplarımızdan biridir. 


- İşletme okumuştu ve satış alanında farklı tecrübeleri oldu. 36 yaşında çalışma alanını değiştirmeye karar verdi, üniversite sınavına girdi. Başarı hikayesi gibi yüksek puanlı bir hukuk fakültesini kazandı. 4 yılda bitirdi. Pek çok iş başvurusu oldu. “Sıfırdan başlamaya hazırım. Yöneticim olarak çalışanların yaşça benden küçük olması benim için sorun değil” dedi. Ama iş bulamadı, aldığı cevap hep aynıydı: “Biz daha genç birisini arıyoruz” 

- 61 yaşında ve tüm kariyeri boyunca muhasebede çalıştı. Hiç yöneticilik tecrübesi olmadı. Bununla birlikte yaptığı işte çok ustalaştı. Birlikte çalıştığı yöneticileri kendisinden çok memnundu. Sonra emekli oldu. Bir kaç yıl sonra maddi koşulları zorladı kendisini, çalışması gerekti. Muhasebeyle ilgili bulduğu tüm pozisyonlara başvurdu. “Şu saatten sonra yöneticilik beklentim yok, sadece çalışmak istiyorum” dedi. Ama aldığı cevap hep aynı: “Biz daha genç birisini arıyoruz” 

- Çok parlak bir eğitim hayatı ve kariyere sahip. İngilizce ve Almanca’yı çok iyi biliyor. Uluslararası firmalarda üst düzey yönetici olarak çalıştı. Yine uluslararası bir firmada expat yönetici olarak yurt dışı tecrübesi edindi. Sonra emekli oldu, ancak işe ihtiyacı var. Geçmiş kariyerinin yapacağı işi gölgelemeyeceğini, yöneticilik beklentisi olmadığını, unvana takılmadığını anlatmaya çalıştı. Hiçbir yerden olumlu cevap alamadı. Aldığı cevap hep aynı oldu: “Biz daha genç birisini arıyoruz” 


Ve yüzlercesi…

“Biz daha genç birisini arıyoruz” diyenlere tek kelimelik bir sorum var: Neden?

Yetkinlikleri, eğitimleri tecrübeleri yeterli olan insanları "sadece yaşları yüzünden” değerlendirmeye almamak, en büyük işe alım ayıplarımızdan biridir.

Kimi zaman soruyorlar “CV’ye doğum tarihi yazılmalı mı” diye. Cevabım kesin ve nettir: hayır. Nasıl ki adayın cinsiyeti, dini, mezhebi vb. konuların işe alımda değerlendirme kriteri olamayacağı, bu minvalde eleme yapılamayacağı iş kanunu kapsamına dahil edilmişse, yaş konusu da kapsam içine alınmalı. Yani adayın yaşını sormak ayrımcılık kabul edilmeli.

Adayların yaşlarına bakılmasın artık!
Böyle gelmiş ama böyle gitmesin. İnsan Kaynakları alanında çözüm bekleyen iki önemli konu ile ilgili PERYÖN liderlik etsin. 


Daha İyi Bir Çalışma Hayatı İçin 

Son yapılan İnsan Yönetimi kongresinde konuşan PERYÖN Yönetim Kurulu Başkanı Berna Öztınaz “PERYÖN’ün vizyonu şimdi ve gelecek için daha iyi bir çalışma hayatına liderlik etmek” demişti. Madem ki PERYÖN’ÜN vizyonu bu, hodri meydan öyleyse. İnsan Kaynakları alanında çözüm bekleyen iki önemli konu ile ilgili liderlik bekliyorum PERYÖN’den. 

  1. Yaş baz alınarak işe alım yapmak yasa ile ayrımcılık kabul edilmeli. İşe alımda adayların yaşlarına bakılmamalı. 
  2. İş ilanlarına ücret ve adayın hakları da yazılmalı. Adaya önerilen ücret aralık olarak da olsa belirtilmeli. Hem aday maaşı bilse ne olur?  
Ülkemiz için elbet kolay bir geçiş olmaz, ancak her ikisinin de faydası çok. Şöyle ilk akla gelenlere bir bakalım.

Yaşa göre işe alım yapmak ayrımcılık kabul edilirse;

  • İnsanlar olması gerektiği gibi; yetkinliklerine, eğitimlerine, tecrübelerine bakılarak işe alınır. 
  • İş ilanlarında bir kara leke gibi duran “30 yaşından gün almamış” “40 yaşını aşmamış” ibareleri kalkar. 
  • Çalışmak mecburiyetinde olup yaş bariyerine takılan insanlar, tecrübeleri ve yetkinlikleri dışındaki işlere mecbur bırakılmaz. 
  • Sırf yaşları yüzünden işe alınmayan ve iş bulamayan insanlar çaresizliğe ve akabinde bin bir sıkıntıya maruz kalmazlar. 
  • Gelişmiş ülkelerde fi tarihinde yasa kapsamına dahil edilmiş olan “yaşa göre işe alımın yapılamayacağı” ilkesi en nihayetinde bizde de kanun ile koruma altına alınmış olur. 
Ücret iş ilanına yazılırsa; 

  • Adayın iş görüşmesine gelirken ücreti bilmesi, iş tanımını, pozisyonu, lokasyonu ve firmayı bilmesi kadar normal ve haktır. Aday bu hakkını nihayet elde etmiş olur. 
  • Aday, önerilen ücret kendi kriterlerine uyuyorsa başvuru yapar, uymuyorsa eler. Böylece zaman, para ve enerji kaybı yaşamaz. 
  • Firma açıkladığı ücret skalasını kabul eden adayların başvurusunu alacağı için zaman ve verim kaybı yaşamaz. 
  • Firma görüşme öncesi ücreti açıklayarak profesyonelliğini ortaya koymuş olur.
  • Firma şeffaf ve güvenilir bir yönetim anlayışına sahip olduğunun mesajını verir. 
  • Gelişmiş ülkelerde yıllardır var olan uygulama nihayet ülkemizde de devreye sokulmuş olur. 
Herkes Sorumluluk Almalı 

Her iki durumla ilgili, olabilecekleri hesaplamadan paldır küldür değil, planlı, ön görülü ama ivedi biçimde harekete geçilmeli.

Elbette PERYÖN tek başına bu işi sırtlamayacak. Başta kariyer.net ve yenibiris.com olmak üzere sektörde faaliyet gösteren tüm kariyer ve iş / çalışan bulma siteleri de bu konuda harekete geçmeli. Firmalar da dahil herkes taşın altına elini koymalı.

Böyle gelmiş ama böyle gitmesin. 2019 bu konularda güzel adımlar atılan bir yıl olsun.
Bu ülkede iş ilanları hala “40 yaşından gün almamış”, “30 yaşını aşmamış” ibaresiyle çıkıyorsa, 56 yaşındaki bir insan çalışmak için yaşlı bulunuyorsa, daha çokça vakit uzaktan el sallayacağa benziyoruz muasır medeniyetler seviyesine. 


Hala Yaşa Bakıyoruz

Biz bu ülkede adayları değerlendirirken hala yaşlarına bakıyoruz. 30 yaşını aşmak, hele 40 yaşını aşmak (50’yi mevzu bahis bile yapmıyorum) işi kaçırmak için garantili sebeptir ülkemizde. Bu konuyu daha önce de “Ey 30 Yaşını Aşmamış Çalışan Arkadaşım” başlıklı yazıda gündeme getirmiştim. Adım atılana kadar da yazmaya devam edeceğim.

Tüm gelişmiş ülkelerde, işe alım yaparken adayın yaşının seçim kriterleri arasına giremeyeceği yasayla garanti altına alınmıştır. Bırakın mülakatta gündeme getirmeyi, ne iş ilanına yazılabilir ne de başvuru formunda doğum tarihi bilgisi sorulabilir. Lakin gelin görün ki, bugün ülkemizde bu işin yasal anlamda olmasa da en azından usulen yanlış olduğunu bilen anlı şanlı firmaların yöneticileri bile, CV’sine doğum tarihini yazmayan adaylara mülakatlarda, usulcacık çaktırmadan yaşlarını soruveriyorlar.


Yazık Değil mi? 


Yetkinlikleri, tecrübeleri, eğitimleri yerli yerinde ama yaşları yüzünden istediği işlerde çalışamayan hatta iş bulamayan, yüzlerine alenen 'biz daha genç birisini arıyoruz' denilen insanlara yazık değil mi? Peki sırf yaş yüzünden iyi bir adayı elinden kaçıran firmalara yazık değil mi? Hem aday tarafı, hem kurum tarafı, hem de ülkemiz için ne olumsuz bir tablo.

Adayların yaşlarına bakılmasın artık. Yaş yüzünden adayı elemenin ayrımcılık olduğu iş kanunu içine bir an önce dahil edilmeli. Adayların yaşlarına bakılarak işe alım yapmak yasal olarak engellenmeli.

Bu ülkede iş ilanları hala “40 yaşından gün almamış”, “30 yaşını aşmamış” ibaresiyle çıkıyorsa, 56 yaşındaki bir insan çalışmak için yaşlı bulunuyorsa, daha çokça vakit uzaktan el sallayacağa benziyoruz muasır medeniyetler seviyesine.
Kesin ve net olarak HAYIR. Bir kurum işe alım yaparken adayın yaşı ile ilgilenmemeli. Ancak, aday olarak ben illa yazacağım diyorsanız kim tutar sizi? 


Yaş İşe Alım Kriteri Olmamalı 

Defalarca yazdım, yine yazarım bir adayın yaşı kurumu hiçbir şekilde ilgilendirmemeli. Önemli olan adayın yetkinlikleridir. İşe alımda adayların yaşlarına bakılmasın artık.

Ancak gelin görün ki bu konu Türkiye’de henüz yasa kapsamına alınmadığı için birçok kurum adayların yaşlarına bakıyor. 
Adayın yüzüne "biz daha genç birisini arıyoruz" diyenler var. Bir eleme kriteri oluyor nihayetinde yaş. 

Doğum tarihi CV’de kesin ve net olarak yer almamalı. Bir kurum işe alım yaparken adayın yaşı ile ilgilenmemeli. Ancak, aday olarak ben illa yazacağım diyorsanız kim tutar sizi?

"Biz Zaten Bakmıyoruz"

Bu konuda hala adım atılmadı. İşe alım, adayın yetkinlikleri, eğitimi, tecrübeleri, sahip olduğu bilgi ve beceriler minvalinde yapılmalı. Adayın yaşını sormak ayrımcılık kabul edilsin.

Yazdıklarımın yaş kriterine göre işe alım politikası uygulayan birçok kurum için ütopya olduğunun farkındayım. ‘Doğum Tarihi’ ibaresi standart olarak bulunuyor pek çok Başvuru Formunda.

Kimileri de “Evet Başvuru Formumuzda doğum tarihi soruluyor ama, biz zaten bakmıyoruz” diye kendini savunuyor. E bakmıyorsanız niye formda soruyorsunuz? Başvuru formu siz adayla ilgili gereksiz bilgileri toplayasınız diye hazırlanmıyor ki. Adayın ayakkabı numarasını da sorun oldu olacak. 


Adayların yaşları işe alım kriteri olmamalı. 

Gençlik ve yaşlılığın işe alımda eleme unsuru olması büyük hatadır.


Hala Yaş Soruyoruz

Sene 2017 ve yılın ikinci yarısındayız. Türkiye’de ne yazık ki işe alımda hala adayların yaşlarına bakılıyor. Hala bu konu ayrımcılık olarak ele alınmıyor. Hala iş ilanlarına yaş kriteri koyulabiliyor. Hala, “30 yaşını geçmemiş” “35 yaşın altında” “40 yaşın altında” ifadeleri ilanlarda doğal karşılanıyor. Hala bu konu yasa kapsamına alınmadı.

Konuyla ilgili sağlıklı adımların atılabilmesi için başta PERYÖN olmak üzere istihdam sağlayan tüm firmalar harekete geçmeli. Bu konuda PERYÖN'den liderlik bekliyorum.

Yaş esasına dayalı işe alım yapmak doğru değildir.

Ezberden gitmek, "Bir çok firma gerekli niteliklerin içine yaşı koyuyor, e o zaman biz de koyalım" demek tamamen yanlıştır. "Bize uyan en iyi işe alım yöntemi nedir" diye sormalı kurum kendine. Tüm gelişmiş Avrupa ülkelerinde ve Amerika’da yaşa dayalı işe alım yapılmaz, yapılamaz, çünkü ayrımcılıktır ve bu şekilde işe alım yapılamayacağı yasayla koruma altına alınmıştır.

Genç insanların işleri daha yüksek performansla yapabileceği inancı sadece bir varsayımdır.

İnsanlar pek ala 40’lı 50’li 60’lı ve hatta 70’li, 80’li yaşlarda da verimli olabilir. Örnek mi istiyorsunuz, buyurun o halde 89 yaşında tiyatro sahnesinde performans sergileyen Haldun Dormen’e veya 91 yaşında okuyan, yazan, öğrenci yetiştiren Betül Mardin’e bakın.

Yaş Kriter Olmamalı

Çalışanların işlerini istekle yapmaları yaşlarıyla ilgili değildir.

Genç olmak bir işi çok iyi yapmak anlamı taşımayacağı gibi, iyi yapamamak anlamı da taşımaz. Yaş bir değerlendirme kriteri olmamalıdır.

Yetkinlikleri, tecrübeleri, eğitimi değerlendirilmeksizin sırf genç olduğu için bir kişinin başvurusuna olumsuz yanıt vermek doğru değildir.

Gençlik ve yaşlılığın işe alımda eleme unsuru olması büyük hatadır. 
Yaşları yüzünden adayları elemek büyük bir haksızlıktır. Artık adayın yaşını sormak ayrımcılık kabul edilsin.

İş başvurusu yapan insanları yaşlarına bakarak elemek her şeyden önce ilkelliktir.



Dur! Sakın 30'u aşma, hani ola ki aştın engelleyemedin, o halde zinhar... 




Başına Gelecekler

Yok yok, ben “Bridget Jones’un Günlüğü” veya “Kocan Kadar Konuş” filmlerindeki gibi 30’dan sonra kısmet bulma meselesine getirmeyeceğim mevzuyu. Benim derdim 30’dan sonra iş bulabilmeyle ilgili.

Bu ülkede 30’u devirdiysen şayet, artık iş bulma ümidini de bir kenara bırak derim ben. Farkındaysan, 40’ı 50’yi aşmanın vahametini konuşmuyorum zaten.

Ey 30 yaşını aşmamış çalışan arkadaşım: Dur! Sakın 30'u aşma, hani ola ki aştın engelleyemedin, o halde zinhar işinden ayrılıp yeni bir iş aramaya falan kalkma. Açık ve net söylüyorum; 30’dan sonra bu ülkede aynı pozisyonda iş bulma şansın çok zor. Benden söylemesi, sonra demedi deme. 

Mülakatta adayın yüzüne doğrudan "biz daha genç birisini arıyoruz" diyen var. İnanmıyorsan gel kariyer sitelerinden bulduğum, yaş sınırı olan iş ilanlarından sadece bir kaçını sana göstereyim. Göstereyim ki, ayağını ona göre denk alasın. Parantez içindekilere aldırma, onlar kendimi tutamayıp benim yaptığım yorumlar. 

  • 26 yaşını aşmamış Satış Temsilcisi (Bu kadarına hakikaten pes!)
  • 30 yaşını aşmamış Kalite Güvence ve Denetim Elemanı (Demek ki 30'dan sonra denetim yetileri zayıflıyor)
  • 30 yaşını aşmamış Mağaza Elemanı (Yaşlı olduğu düşünülüyor herhalde)
  • 30 yaşını aşmamış Anaokulu Asistanı (Hem de Türkiye'nin büyük okullar zincirinden birine ait)
  • 30 yaşını aşmamış Evrak Takip Personeli (Gözleri bozulup evrakları göremeyeceği düşünülüyor herhalde)
  • 30 yaşını aşmamış bayan Diş Hekimi Asistanı (Demek ki hastaların iyileşmesiyle asistanın kadın olması ve yaşı arasında benim bilemediğim doğrudan bir ilişki var)
Hal böyle olunca "CV'ye doğum tarihi yazılmalı mı?" sorusu da güncelliğini koruyor.

Yaptıklarının Önemi Yok

Biliyorum şimdi sen bana “34 yaşındayım, 2 çocuğum var, ev geçindirmenin bilinciyle çalışıyorum zaten” “Şimdiye kadar hep perakende sektöründe çalıştım, en iyi bildiğim iş bu” “İyi de benim satışlarımda birinciliklerim ve ödüllerim var” gibi cümleler kurabilirsin. Üzgünüm, bu söylediklerinin ne yazık ki hiçbir önemi yok, 30’u geçtin mi sen ondan haber ver. Geçtiysen geçmiş olsun arkadaşım.

Bana sorarsan, anlayabilmiş değilim; 30’u 5 geçince, 40’ı 3 geçince, 50’yi 4 geçince ne oluyor diye. Hele hele de 30’u geçmek; yaşlılık desem el insaf, bıkkınlık desem; daha çalışma hayatının başları, verim düşmesi desem; e bu da duruma ve kişiye göre değişir. Nereden baksam tutarlı bir taraf bulamıyorum anlayacağın. İşe alım yaparken adayların yaşlarına bakılmasın artık.

Sen de ben de çok iyi biliyoruz, düpe düz yaş ayrımcılığıdır bu. Amerika ve Avrupa ülkelerinde kanunla yasaklanmış yaş ayrımcılığı ama gel velakin bizim iş kanunumuzda henüz yeri yok. Konunun iş kanunu içine dahil edilerek yaş ayrımcılığına ivedilikle son verilmesini diliyor, sana yetkinliklerinle, eğitimlerinle, tecrübelerinle değerlendirilebileceğin, parlak bir kariyer diliyorum.